T-90 Pierwszy seryjny czołg Rosji

T-90 Pierwszy seryjny czołg Rosji

Opis techniczny

SIERGIEJ SUWOROW

Układ konstrukcyjny

Czołg T-90 cechuje klasyczny układ konstrukcyjny. Funkcjonalnie dzieli się on na trzy przedziały: kierowania ze stanowiskiem mechanika-kierowcy - w przedniej części kadłuba; bojowy z wieżą obrotową - w środkowej części oraz napędowo-transmisyjny w tylnej części wozu. W przedziale bojowym umieszczone jest uzbrojenie, zasadnicza część zapasu amunicji, a także stanowiska dowódcy i działonowego.

Cechą charakterystyczną czołgu, podobnie jak wszystkich sowieckich czołgów poczynając od T-64, którego przestrzeń wewnętrzna wynosi niewiele ponad 11 m³ (Leopard 2 ponad 19 m³), jest duża zwartość konstrukcji, co wpływa na najmniejsze gabaryty wśród czołgów podstawowych o klasycznej konstrukcji - szczególnie zaś wysokość. Zmniejszenie wartości przestrzeni wewnętrznej i dużą zwartość konstrukcji osiągnięto w pierwszym rzędzie dzięki niewielkim rozmiarom przedziału napędowego i poprzecznemu ułożeniu w nim jednostki napędowej, wyeliminowaniu ze składu załogi ładowniczego i wprowadzenie na jego miejsce automatu ładowania.

Kadłub (samonośne nadwozie) czołgu T-90 jest spawany i konstrukcyjnie identyczny z kadłubem T-72BM. Dno wykonano metodą tłoczenia i do jego krawędzi przyspawano jednolite płyty walcowane boków i tyłu oraz wielowarstwową czołową płytę z wbudowanymi kasetami pancerza reaktywnego, do nich zaś przyspawano płytę górną z wykrojem dla łożyska oporowego wieży. Na bocznych ekranach kadłuba, wykonanych z nagumowanej tkaniny, montuje się prostokątne panele stalowe z elementami wbudowanego pancerza reaktywnego. Z każdej strony montuje się po trzy takie panele, choć istnieją zaczepy także do montażu czwartego.

Mechanik-kierowca zajmuje miejsce w osi symetrii wozu i dysponuje lukiem, którego podnoszona i obracana na prawo pokrywa znajduje się w stropie kadłuba. Siedzisko mechanika-kierowcy jest mocowane do stropu kadłuba, co zwiększa jego bezpieczeństwo w przypadku wybuchu min przeciwpancernych pod dnem czołgu. Mechanik dysponuje pojedynczym przyrządem obserwacyjnym TNPO-168 z szerokim polem widzenia. W nocy jest on zastępowany aktywno-pasywnym noktowizorem TWN-5 z mikrokanalikowym wzmacniaczem światła szczątkowego i zasięgiem 180 m (tryb pasywny). Możliwe jest także zastosowanie kombinowanego, dzienno-nocnego przyrządu mechanika-kierowcy TWK-2 z przetwornikiem elektrooptycznym III gen. i zasięgiem identyfikacji obiektów w nocy 400 m w trybie pasywnym.

Pozostali dwaj członkowie załogi rozmieszczeni są w wieży: działonowy po jej lewej stronie, zaś dowódca po prawej stronie. Wieża czołgu (w pierwszych seriach konstrukcyjnych) jest odlewana, posiada jednak w części czołowej (w zakresie kątów po 35° na obie strony) wbudowany pancerz kombinowany. Także i wieża jest konstrukcyjnie identyczna z wieżą czołgu T-72BM, ale ma większe wykroje technologiczne pod celowniki, umożliwiające montaż głowic systemu kierowania ogniem 1A45T. Części czołowe i strop wieży są dodatkowo osłonięte kasetami pancerza reaktywnego.

W celu zwiększenia ochrony załogi przed promieniowaniem przenikliwym, wnętrze kadłuba i wieży w rejonie stanowisk załogi pokryto warstwą izolacyjną z polimeru zawierającego wodór, z dodatkiem litu, boru i ołowiu. Stanowisko mechanika-kierowcy posiada także zewnętrzną izolację z tegoż materiału.

Wszystkie stanowiska załogi zapewniają dobre warunki pracy ludziom o wzroście do 175 cm, a komfort poprawia zastosowanie układu klimatyzacji.

Siła ognia czołgu

Broń

Całość uzbrojenia czołgu umieszczono w (i na) jego wieży. Główną bronią czołgu T-90 jest 125 mm armata gładkolufowa-wyrzutnia ppk 2A46M-4 z eżekcyjnym przedmuchiwaczem lufy i poprawioną w stosunku do poprzednich wersji celnością. 2A46M-4 ma symetrycznie rozmieszczone oporopowrotniki oraz bagnetowe złącze lufy i komory nabojowej, umożliwiające szybką wymianę lufy bez zdejmowania (czy podnoszenia) wieży i armaty, także na polu walki. Wzrost celności oraz donośności skutecznej uzyskano dzięki przedsięwzięciom redukującym zwis lufy, zmniejszającym jej zbieżność oraz zwiększających sztywność. Stabilność temperaturowego reżimu pracy armaty poprawia osłona termiczna lufy. Armata jest wyposażona w półautomatyczny zamek klinowy z klinem poziomym. Długość odrzutu wynosi 300 mm. Czołg posiada także, zintegrowany z celownikami (także termowizyjnym) układ justowania armaty, nie wymagający wychodzenia załogi na zewnątrz wozu i żadnych urządzeń dodatkowych. Czas justowania armaty nie przekracza jednej minuty.

Długość lufy wynosi 6350 mm (50,8 kalibra). Techniczna szybkostrzelność armaty sięga 8 strz./min. przy automatycznym ładowaniu. Do strzelania z armaty wykorzystuje się przeciwpancerne pociski kierowane, rdzeniowe podkalibrowe pociski przeciwpancerne z oddzielającym się sabotem (APFSDS-T), przeciwpancerne pociski podkalibrowe (HEAT) oraz pociski odłamkowo-burzące (HE).

Broń dodatkową czołgu T-90 tworzą sprzężony z armatą 7,62 mm karabin maszynowy PKT lub PKTM, o szybkostrzelności praktycznej 250 strz./min. i zasilaniu taśmowym oraz autonomiczne stanowisko przeciwlotniczego karabinu maszynowego z odległościowym sterowaniem elektromechanicznym. To ostatnie jest nowością w czołgach rodziny T- 72 i jest przeznaczone do walki z lekkoopancerzonymi celami naziemnymi, siłą żywą przeciwnika oraz niskolecącymi celami powietrznymi, jak również do ochrony od ataku z góry w czasie walki w górach, czy w mieście. W stanowisku wykorzystano wielkokalibrowy karabin maszynowy 6P17 NSWT (Utios) lub 6P49 Kord kal. 12,7 mm. Ta broń, opracowana w Biurze Konstrukcyjnym Fabryki im. Diegtiariewa w Kowrowie, zastępuje NSWT w Armii Rosyjskiej. Po rozpa dzie ZSRS główne zakłady produkujące N S W znalazły się bowiem na terytorium Kazachstanu. Kord to zmodyfikowany NSW, różniący się sposobem ryglowania, zwiększoną żywotnością lufy i szeregiem drobniejszych zmian. Węzły mocowania, amunicja oraz jej taśmy i charakterystyki balistyczne obu broni są identyczne, tak że można je stosować całkowicie zamiennie. Stanowisko obsługuje z wnętrza czołgu (przy zamkniętym włazie) dowódca - jest ono umieszczone na jego wieżyczce obserwacyjnej. Główne elementy składowe stanowiska to: w km z elektrospustem, łoże z urządzeniem oporopowrotnym, mocowanie, układ równoważący, układ przeładowania, skrzynka amunicyjna, zbieracz ogniw taśmy, elektromechaniczne napędy działające w obu płaszczyznach.oraz celownik PZU-7. Napęd w płaszczyźnie pionowej zapewnia następujące tryby pracy: "Automatyczny'; gdy ruch km-u jest sprzężony z położeniem stabilizowanego lustra celownika dowódcy TKN-4S w zakresie -4+20°, "Półautomatyczny", gdy napędy są niezależne od położenia lustra TKN-4S (np. przy szybkim naprowadzaniu) i "Ręczny", gdy stanowisko jest naprowadzane ręcznie w pełnym zakresie kątów (-5+75°). Elektromechaniczny napęd w poziomie zapewnia automatyczne naprowadzanie całej wieżyczki w sektorze: 60° na prawo i 45° w lewo od osi lufy armaty.

Celownik PZU-7 zapewnia prowadzenie ognia do celów powietrznych poruszających się z prędkościami od 100 do 300 m/s oraz do celów naziemnych na odległościach dO 1600 m. Jest to peryskop monokularowy o powiększeniu 1,2x.

Broń główną i dodatkową uzupełnia broń osobista: karabin AKS-74 (jeden na czołg), 10 granatów ręcznych F-1 lub RGO oraz 26 mm pistolet sygnałowy.

Amunicja

W skład zapasu amunicji artyleryjskiej czołgu T-90 wchodzą 42 naboje rozdzielnego ładowania czterech typów; z ppk, z pociskiem APFSDS-T, z pociskiem HEAT oraz z pociskiem HE. Do broni dodatkowej do dyspozycji jest 2000 nabojów 7,62 mm (8 taśm po 250 szt.) oraz 300 12,7 mm (2 taśmy po 150 szt.). Oprócz tego w skład jednostki ognia czołgu wchodzi 450 nabojów 5,45 mm do karabinu AKS-74 (15 magazynków 30-nabojowych), 12 nabojów do rakietnicy, 10 granatów ręcznych oraz 12 granatów aerozolowych 3D17 systemu 902W kompleksu przeciwdziałania elektrooptycznego. W wersjach bez systemu Sztora-1 zamiast granatów 3D1 7 stosuje się granaty dymne 3D6M.

22 pociski i ładunki miotające (w tym i ppk) znajdują się w transporterze automatu ładowania i są w gotowości do natychmiastowego użycia. Pozostałych 20 kompletów znajduje się w magazynie kadłubowym (obok kierowcy) oraz uchwytach w kadłubie i wieży. Naboje można rozmieszczać w transporterze automatu ładowania w dowolnej kolejności i kombinacji (można go np. załadować tylko ppk lub pociskami APFSDS-T). Istnieje także możliwość całkowicie ręcznego załadowania armaty.

Zastosowania częściowo spalającej się łuski ładunku miotającego, a także mechanizmu automatycznej ekstrakcji na zewnątrz czołgu dna łuski po wystrzale, pozwalają na znaczące zmniejszenie ilości gazów prochowych przenikających do przedziału bojowego podczas prowadzenia ognia z armaty.

Prace nad poprawieniem efektywności uzbrojenia czołgu są kontynuowane. Jednym z realizowanych ich kierunków jest wprowadzenie nowych rodzajów amunicji. Pod koniec lat 90. do uzbrojenia przyjęty został nowy pocisk APFSDS-T z rdzeniem o większym wydłużeniu i ładunkiem miotającym z wysokoenergetycznego prochu. Pozwoliło to na zwiększenie przebijalności w porównaniu do 3BM42 prawie o 20%.

Także nowy nabój 3WBK25 z pociskiem kumulacyjnym (z ładunkiem tandemowym) ma znacznie lepsze charakterystyki i pozwala zwalczać czołgi wyposażone w pancerze kombinowane oraz dodatkowe opancerzenie reaktywne.

Oprócz wymienionych wyżej rodzajów amunicji, T-90 może prowadzić ogień wprowadzoną w ostatnich latach amunicją z pociskiem odłamkowo-fragmentującym (HE-FRAG) z elektronicznym zapalnikiem odległościowo-uderzeniowym. Strefa skutecznego rażenia odłamkami takiego pocisku jest znacznie większa niż klasycznej amunicji odłamkowo-burzącej. Taka amunicja jest niezwykle efektywna przy zwalczaniu siły żywej w terenie otwartym, a także może zostać wykorzystana przeciwko Śmigłowcom. Programowanie odległości detonacji w zapalniku jest realizowane w sposób automatyczny w momencie cyklu ładowania pocisku według dystansu do celu zmierzonego przez dalmierz laserowy SKO. Przy ustawieniu zapalnika na działania uderzeniowe działanie pocisku jest takie jak pocisku odłamkowo-burzącego. System automatycznego ładowania armaty Automatyczne ładowanie armaty jest realizowane przez elektromechaniczny automat ładowania, analogiczny konstrukcyjnie do zastosowanego w czołgach T-72. Automat służy do przechowywania pocisków, gromadzenia informacji o ilości i typach dostępnych pocisków, automatycznego ładowania armaty, usuwania z komory nabojowej metalowego dna ładunku miotającego i usuwania go na zewnątrz czołgu. Automat działa w dwóch cyklach ze względu na konstrukcję magazynu-transportera, w którym pociski i ładunki miotające przechowywane są w pozycji poziomej - najpierw ładowany jest pocisk, potem ładunek miotający. Kąt załadowania jest stały. Pojemność magazynu wynosi 22 sztuki amunicji. W czołgu T-90 pojawiła się możliwość sterowania procesem ładowania w trybie automatycznym przez dowódcę (tryb "Dublowanie").

Przyrządy kierowania ogniem

Czołg T-90 w pierwszej kolejności różni się od starszych wozów rodzinyT-72 posiadaniem zautomatyzowanego systemu kierowania ogniem, umożliwiającego prowadzenie celnego ognia na dużych dystansach, tak amunicją klasyczną, jak i przeciwpancernymi pociskami kierowanymi. W czołgu zamontowano SKO 1A45T Irtysz z celownikiem dzienno-nocnym, umożliwiający prowadzenie efektywnego ognia o każdej porze dnia i nocy, z miejsca i w ruchu. Działonowy może dzięki niemu prowadzić ogień z armaty i sprzężonego z nią km, a także odpalać ppk. Dowódca może realizować poszukiwanie, identyfikację i wskazywanie celów celowniczemu (zasada "hunter-killer"), a także prowadzić ogień z armaty (tylko amunicją klasyczną) oraz sprzężonego z nią km w trybie "Dublowanie"' a także strzelanie z w km 12,7 mm do celów naziemnych.

W skład zautomatyzowanego systemu kierowania ogniem 1A45T czołgu T-90 wchodzą: system kierowania ogniem 1A42, nocny system celowniczy TO1-KO1 lub TO1-P02T, system obserwacyjno-celowniczy dowódcy PNK-4S, telewizyjny system obserwacji tylnej.

System kierowania ogniem 1A42 wykorzystywany jest do strzelania wszystkimi typami pocisków armatnich oraz sprzężonego karabinu maszynowego w dzień i w nocy, z miejsca i w ruchu, z uwzględnieniem odległości do celu, typu pocisku, kąta kursowego celu, prędkości i pochylenia/nachylenia czołgu, warunków atmosferycznych, a także prowadzenie ognia przeciwpancernymi pociskami kierowanymi, we współpracy z blokiem automatyki kompleksu uzbrojenia kierowanego. Cechą systemu 1A42 czołgu T-90 jest możliwość wypracowania w trybie automatycznym kątów celowania i wyprzedzenia przy strzelaniu ze sprzężonego karabinu maszynowego, którą nie dysponowały systemy czołgów T-64B oraz T-80B i ich modyfikacje.

W skład systemu 1A42 wchodzą: dzienny system celowniczy 1A43, stabilizator uzbrojenia 2E42-2 Żasmin oraz przetwornica prądu elektrycznego PT-800 z regulatorem częstotliwości i napięcia RCzN 3/3.

Dzienny system celowniczy 1A43 składa się z celownika-dalmierza 1G46, cyfrowego przelicznika balistycznego 1W528- 1, bloku przełączników 1W216 i zestawu automatycznych czujników warunków strzelania (nachylenia czopów armaty, wiatru, prędkości czołgu i kąta kursowego w stosunku do celu). Celownik pozwala na automatyczne uwzględnianie poprawek na: zmianę odległości celu, kąty celowania i wyprzedzenia, składową boczną prędkości wiatru, kąt nachylenia czopów armaty, temperaturę ładunku prochowego i zewnętrzną, ciśnienie atmosferyczne, zużycie przewodu lufy oraz rodzaj pocisku. Informacje o tych parametrach wprowadzane są do przelicznika z dalmierza laserowego i czujników w sposób automatyczny, a także ręcznie - za pomocą potencjometrów na panelu przednim.

Celownik 1G46 jest zasadniczym przyrządem kierowania ogniem czołgu wykorzystywanym podczas wszelkiego typu strzelań przez działonowego. Jest to monokularowy przyrząd dzienny typu peryskopowego z niezależną linią celowania stabilizowaną w dwóch płaszczyznach i regulowanym w zakresie od 2,7 do 12x powiększeniem. Kąt widzenia celownika zmienia się przy tym w zakresie od 20 do 4,5°.

Konstrukcyjnie łączy on celownik optyczny, impulsowy dalmierz laserowy, blok stabilizacji oraz blok systemu naprowadzania pocisku kierowanego.

1G46 zapewnia: naprowadzanie i niezależną od armaty stabilizację pola widzenia i osi promienia dalmierza laserowego w dwóch płaszczyznach; pomiar i indykację odległości do celu w zakresie 400-5000 m, a także wypracowanie sygnału elektrycznego, odpowiadającego zmierzonej lub wprowadzonej ręcznie odległości; pomiar kątów niezgodności w płaszczyznach pionowej i poziomej między linią celowania i osią kanału lufy armaty oraz wypracowanie proporcjonalnych do nich sygnałów elektrycznych sterujących napędami armaty i wieży. Prędkość naprowadzania linii celowania w płaszczyznach pionowej i poziomej wynosi od nie więcej niż 0,05 (minimalna) do nie mniej niż 3,0 ° /s, przy płynnym naprowadzaniu zmieniać się może w zakresie 0,05- 1,0 °/s.

Celownik-dalmierz posiada, wspomniane wyżej, wbudowane urządzenie kontroli zgodności osi kanału lufy i linii celowania. W trybie pracy "Kontrola" można także sprawdzać poprawność wskazań dalmierza laserowego oraz zgodność osi wiązki lasera i głównego znaku celowniczego i korygować ich położenie.

Cyfrowy przelicznik balistyczny 1W528-1 zapewnia automatyczne wyliczenie kątów celowania i wyprzedzenia bocznego oraz wypracowanie proporcjonalnych do tych kątów sygnałów elektrycznych dla danego typu pocisku z uwzględnieniem odległości do celu i rzeczywistych warunków strzelania. Przelicznik jest małogabarytowym urządzeniem elektronicznym działającym według sztywnego programu, zbudowanym przy wykorzystaniu cyfrowej bazy elementowej.

Podczas strzelania pociskiem kierowanym przelicznik wypracowuje komendy elektryczne dla przemieszczenia lufy i pola widzenia celownika na kąty początkowego podniesienia i wyprzedzenia z uwzględnieniem trybu strzelania ppk i prędkości śledzenia celu ruchomego. Oprócz tego przelicznik określa czas zwłoki zdjęcia komendy przewyższenia z uwzględnieniem zmierzonej odległości do celu, jej zmian w realnych warunkach meteorologicznych.

W odróżnieniu od przeliczników działających w SKO wcześniej produkowanych w ZSRS czołgów, przelicznik na T-90 wypełnia także funkcję bloku zgody na otwarcie ognia, innymi słowy pozwala zamknąć bramkę strzelania, jeśli odchylenie osi kanału lufy w płaszczyznach pionowej i poziomej od zadanego im kierunku nie przewyższa dopuszczalnej wartości progowej.

Blok przełączników 1W216 przeznaczony jest do korekcji napięć, wypracowywanych przez przelicznik przy wyliczaniu kątów celowania, z uwzględnieniem zmian charakterystyk balistycznych nowych modyfikacji pocisków. Posiada trzy przełączniki modyfikacji pocisków dla amunicji podkalibrowej, kumulacyjnej i odłamkowo-burzącej. W ten sposób system 1A42 pozwala uwzględniać poprawki przy wykorzystaniu szerokiej gamy typów amunicji, tak najnowszej, jak i starszej.

Stabilizator uzbrojenia 2E42-4 Żasmin przeznaczony jest do stabilizacji i stabilizowanego naprowadzania armaty i sprzężonego z nią karabinu maszynowego w dwóch płaszczyznach oraz zabezpieczenie prowadzenia celowanego ognia z miejsca i podczas ruchu wszelkimi typami pocisków. Stabilizator ma elektromechaniczne układy wykonawcze w osi poziomej i elektrohydrauliczne w pionowej. Średnie wartości precyzji stabilizacji w podstawowym trybie pracy wynoszą 0,4 miliradianów w pionie i 0,6 miliradianów w poziomie.

Nocny celownik TO1-KOl służy do prowadzenia obserwacji pola walki, wykrywania i identyfikacji celów oraz prowadzenia ognia z armaty wszystkimi rodzajami pocisków na odległościach do 1500 m oraz z km PKT na dystansie do 800 m w nocy. Urządzenie pracuje w trybie pasywnym - w warunkach naturalnego oświetlenia nocnego oraz w trybie aktywnym - przy podświetleniu przez reflektory podczerwone systemu TSzU-1 Sztora-1. W skład nocnego systemu celowniczego TO1-KOl wchodzą: celownik TPN4-49, urządzenie wprowadzania poprawek, blok komutacji.

Charakterystyki techniczne celownika TPN4-49

Powiększenie 6.8x

Pole widzenia [°] 5.25

Zakres użytkowych kątów podniesienia [°] -7+20

Odległość obserwacji [m]

w trybie aktywnym 1500m

w trybie pasywnym 1200m

Masa celownika [kg] 35

Celownik TPN4-49 Buran-PA jest monokularowym, peryskopowym przyrządem optoelektronicznym, działającym na zasadzie wzmocnienia odbitego od celu światła naturalnego lub emitowanego przez reflektor. Przy działaniu w warunkach oświetlenia naturalnego o sile 0,0051uksa i więcej przyrząd może pracować w trybie pasywnym, a oświetlenie naturalne (księżyc, gwiazdy) odbite od celu jest wzmacniane przez przetwornik elektrooptyczny. Gdy oświetlenie jest słabsze niż 0,005 luksa niezbędne jest podświetlenie celu przez reflektor podczerwieni. W czołgach wyposażonych w system Sztora-1, wykorzystuje się do tego celu jego emitery podczerwieni OTSzu-1-7, w czołgach nie posiadających Sztory cel podświetlany jest przez reflektor L-4A.

Najnowsze serie czołgów T-90, a na zamówienie zamawiającego i T-90S, są wyposażane zamiast systemu TO1-KO1 w termowizyjny nocny system celowniczy TO-1-P02T Agawa-2, który zapewnia obserwację i użycie uzbrojenia z wykorzystaniem kamery termowizyjnej, stabilizację jej pola widzenia we współpracy z SKO 1A45T. System pozwala na: szybkie oddanie pierwszego i kolejnych celnych strzałów; prowadzenie efektywnego ognia na dystansie do 3000 m w różnych warunkach pogodowych, w dzień i w nocy; dublowanie przez dowódcę wszystkich funkcji działonowego w zakresie sterowania uzbrojeniem w reżimie "Dublowanie"; precyzyjne wypracowanie poprawek w obu płaszczyznach podczas strzelania z celownikiem dziennym i termowizyjnym; szybkie justowanie linii celowania wg znacznika na końcu lufy armaty; wyświetlaniu obrazu i symboli na monitorach dowódcy i działonowego.

W skład systemu T01-P02T wchodzą; celownik termowizyjny, dwa monitory telewizyjne oraz blok sterowania.

Charakterystyki techniczne systemu celowniczego T01-P02T

Typ: elektrooptyczny termowizyjny

Odl. Rop. Celu typu „czołg” (z boku) na terenie otwartym, w dowolnej porze doby [m]

2500-3000

Zakres ruchu lustra [°]

w pionie -10+20

w poziomie -7.5+7.5

Pole widzenia [°]

przy powiększeniu 5.5x 4x2.7

przy powiększeniu 11x 2x1.35

Zakres temp. rob. [°] -50+50

Czas pzyg. Do pracy [min.] <3

Celownik termowizyjny zapewnia automatyczne śledzenie osi celowniczej kamery w obu płaszczyznach za osią celowania celownika 1 G46 w trybie pracy "Zasadniczy" oraz za osią celowania TKN-4S w trybie "Dublowanie" według sygnałów z czujników kątów. Celownik ma trzy tryby pracy" "Zasadniczy" - gdy z celownika korzysta celowniczy, "Dublowanie" - gdy z celownika korzysta dowódca oraz "Justowanie" - w tym trybie lustro celownika obraca się o 4° w kierunku wylotu lufy, dzięki czemu można przeprowadzić kontrolę położenie osi celowania za pomocą przycisków na panelu sterowania, względem znacznika na końcu lufy armaty.

Na monitorach wyświetlana jest informacja o aktualnym trybie pracy, wielkości zmierzonej odległości do celu, gotowości do pomiaru odległości i oddaniu strzału (oceniana jest gotowość podstawowych części składowych SKO i wielkość błędu pomiędzy osią celowania i osią lufy).

Sterowanie celownikiem odbywa się z pulpitu na stanowisku dowódcy. System stabilizacji lustra celownika jest zsynchronizowany z czujnikiem położenia armaty, czujnikiem niezgodności osi celowania celownika 1G46 i czujnikiem celownika TKN-4S w płaszczyźnie poziomej. Zapewnia to stabilizację pola widzenia i śledzenie za osią celowania celownika dziennego 1G46 w trybach "Zasadniczy" i "Dublowanie".

Monitor na stanowisku dowódcy znacznie rozszerza jego możliwości, pozwala na prowadzenie obserwacji terenu, a także kontrolowanie czynności działonowego, a w razie konieczności - przełączenie celownika na sterowanie z własnego pulpitu. Dowódca ma możliwość wskazywania celu działonowemu, jak i samodzielnego prowadzenia ognia.

System obserwacyjno-celowniczy dowódcy PNK-45 zapewnia: obserwację terenu, poszukiwanie i rozpoznawanie celów, wskazywanie celów i korygowanie ognia, prowadzenie ognia w dzień i w nocy, z miejsca i w ruchu z armaty, sprzężonego z nią km w trybie "Dublowanie", prowadzenie strzelania z w km do celów naziemnych i powietrznych.

W skład systemu PNK-4S wchodzą: przyrząd TKN-4S ze stablizowaną osią celowania w pionie, blokiem elektroniki i stabilizatorem żyroskopowym; czujnik położenia armaty; system sterowania stanowiskiem w km 1 EC29.

Przyrząd ma jedno i wielokrotne kanały optyczne (dzienny i nocny). W nocy celownik pracować może w trybie pasywnym, dzięki wzmacniaczowi oświetlenia naturalnego lub aktywnym - przy podświetleniu celu przez emiter OTSzU-1-7 systemu Sztora-1.

System sterowania stanowiskiem karabinu maszynowego 1EC29 zapewnia naprowadzanie w km plot. w trybach automatycznym i półautomatycznym ze stanowiska dowódcy.

Czołgi T-90 ostatnich serii, jako pierwsze w Rosji, zaczęto wyposażać w telewizyjny system obserwacji tylnej. Przeznaczony jest on do prowadzenia obserwacji w tylnej półsferze w celu przeciwdziałania użyciu lekkich środków przeciwpancernych, a także ułatwienia poruszania się czołgu do tyłu, bez wychodzenia załogi z wozu.

Wśród przyrządów celowniczo-obserwacyjnych czołgu T-90 należy wymienić także celownik plot. PZU-7, pryzmatyczne przyrządy obserwacyjne załogi (zamontowane we włazach oraz na obwodzie wieżyczki obserwacyjnej dowódcy)! a także przyrządy umożliwiające prowadzenie ognia pośredniego i półpośredniego.

W celu umożliwienia prowadzenia ognia pośredniego i półpośredniego, podobnie jak na wszystkich czołgach sowieckich i rosyjskich, zamontowano w T-90 poziomnicę podniesień oraz kątomierz wieżowy.

Do naprowadzania na cel armaty i sprzężonego km 7,62 mm, a także stanowiska w km plot., w awaryjnym trybie pracy służą ręczne mechanizmy obrotu wieży i podniesienia armaty oraz ręczny mechanizm podniesienia w km plot. Naprowadzanie stanowiska w km w poziomie jest możliwe poprzez ręczny obrót całej wieżyczki, na której jest ono zamontowane.

Charakterystyki techniczne celownika TKN-4S

Typ: kombinowany (dzienno-nocny) elektrooptyczny, peryskopowy z niezależną stabilizacją pola widzenia w pionie i zależną w poziomie.

Pow. kanału dziennego 7.5x

Pow. kanału nocnego 5.1x

Odl. obser. w nocy [m]

w trybie aktywnym >1000

w trybie pasywnym >700

Pręd. Naprowadzenia osi celowania [°/s]

minimalna 0.05

płynnego naprowadzania 3

przerzutowa 16-24

Kompleks uzbrojenia kierowanego 9K119 Refleks

W celu zwiększenia efektywności ognia na odległościach do 5000 m z systemem uzbrojenia czołgu został zintegrowany kompleks uzbrojenia kierowanego 9K119.

Pozwala on, przy strzelaniu z miejsca oraz w ruchu przy prędkości do 30 km/h, na zwalczanie celów opancerzonych (w tym poruszających się z prędkością do 70 km/h) z prawdopodobieństwem bliskim 70-80% dla 9M119, niewielkich celów typu schron bojowy, stanowisko ppk, czołg w okopie oraz niskolecących aparatów latających poruszających się niewielkimi prędkościami (np. śmigłowców bojowych).

W skład kompleksu wchodzi: generator laserowej wiązki prowadzącej zintegrowany z celownikiem celowniczego oraz blok informacyjny (przelicznik) 95516, blok automatyki 95517, przetwornica napięcia 95831, naboje z przeciwpancernym pociskiem kierowanym 3UBK141ub 3UBK20.

Nabój 3UBK20 składa się z odpalanego z armaty czołgu pocisku kierowanego 9M119M Inwar (3UBK14 - 9M119 Swir) oraz ładunku miotającego 9Ch949, którego zadaniem jest utrzymanie pocisku w kanale lufy armaty, nadania mu prędkości początkowej, zabezpieczenie odrzutu armaty przy strzale dla otwarcia jej zamka, a także styku z obwodami startowymi rakiety dla przekazania im sygnałów z czołgowej aparatury kierowania.

Pocisk 9M 119M jest kierowany półautomatycznie, w kodowanej wiązce laserowej i składa się z przedziału kierowania, silnika marszowego, kumulacyjnej głowicy bojowej, przedziału tylnego oraz podstawy. W przedziale kierowania znajdują się układy przekształcające sygnały elektryczne dochodzące do odbiornika z czołgowego systemu pomiaru koordynat pocisku w sygnały sterujące docierające do mechanizmów wykonawczych sterów. Stery - mieszczące się w przedniej części - otwierają się automatycznie po opuszczeniu lufy armaty. Silnik marszowy na stały materiał Pędny rozpoczyna pracę po opuszczeniu przez pocisk lufy. Jego dwie dysze - umieszczone w przedniej części pocisku, za sterami - skierowane są na boki, co zapewnia wprowadzenie pocisku w ruch obrotowy.

Pocisk 9M119M jest wyposażony w tandemową, kumulacyjną głowicę (9M119 pojedynczą), zapewniającą penetrację 750 mm pancerza za osłoną reaktywną. W przedziale tylnym znajduje się blok odbiornika, który przekształca sygnały optyczne generowane przez aparaturę kierowania na sygnały elektryczne.

Zakres odległości zwalczanych celów w przypadku wykorzystania pocisku 9M119M wynosi od 100 do 5000 m (przy strzelaniu do celów powietrznych do 5300 m h zaś w przypadku 9M 119 martwa strefa jest większa i wynosi 400 m.

Warto odnotować, że podczas strzelania pociskiem kierowanym nie powstaje błysk oraz obłok dymu, co w znaczącym stopniu zmniejsza możliwość wykrycia czołgu, szczególnie gdy prowadzi on ogień na duże odległości.

Ochrona wnętrza czołgu

Kompleks środków ochrony czołgu ma za zadanie ochronę przed większością współczesnych środków przeciwpancernych i zabezpieczenie maksymalnego stopnia przeżywalności na polu walki. Do Środków ochrony należą: kombinowany i jednorodny pancerz zasadniczy oraz wbudowany pancerz reaktywny, a także demontowalne kasety na wieży i ekrany boczne z zawieszonymi elementami reaktywnymi, chroniące czołg przed trafieniami przeciwpancernych pocisków podkalibrowych i kumulacyjnych, głowic kumulacyjnych przeciwpancernych pocisków kierowanych i pocisków granatników przeciwpancernych, samonaprowadzających się i samocelujących elementów bojowych kasetowych bomb lotniczych i pocisków artyleryjskich; elektrooptyczny kompleks przeciwdziałania Sztora-1 umożliwiający zakłócanie współczesnych kierowanych środków przeciwpancernych; specjalne rozwiązania konstrukcyjne mające na celu minimalizację możliwości kontuzjowania załogi przy wybuchu miny przeciwpancernej; automatyczny system przeciwpożarowy z czujnikami we wszystkich przedziałach czołgu; malowanie deformujące oraz kompleks innych rozwiązań zmniejszających możliwość wykrycia czołgu metodami optycznymi (także w podczerwieni); hermetyczny kadłub oraz układ filtrowentylacji zabezpieczający przed wniknięciem do wnętrza środków toksycznych, bakteriologicznych oraz promieniotwórczych; warstwa materiału antyradiacyjnego zmniejszająca wpływ promieniowania przenikliwego na załogę czołgu.

Ochronę czołgu w obronie oraz rejonach koncentracji zwiększa również wyposażenie do samookopywania.

Pancerz zasadniczy

Kadłub czołgu T-90 jest wykonany ze spawanych płyt pancernych. Poza przednią górną płytą pancerną są to jednorodne walcowane płyty stalowe o zróżnicowanej grubości. Przednia-górna płyta ma konstrukcję warstwowi! i składa się z kilku warstw stali o różnych właściwościach mechanicznych oraz warstw niemetalowych (ceramicznych). Płyta ma znaczny kąt nachylenia, co znacząco wpływa na wzrost ekwiwalentnej grubości oraz zwiększa możliwość rykoszetowania pocisków. Układ jezdny chroniony jest na całej długości ekranami ze zbrojonej gumy, na które nałożone są po trzy duże panele osłony reaktywnej.

Wieża czołgów T -90 była początkowo odlewana, analogiczna w konstrukcji do wieży czołgu T-72B. W przedniej części wieży, po obu stronach wykroju dla armaty, znajdują się integralne komory mieszczące elementy stalowe i ceramiczne. Czołgi najnowszych serii mają wieże spawane z elementów walcowanych i odlewanych, zapewne doszło przy okazji do zmiany konfiguracji opancerzenia wieży.

Wbudowany i nakładany pancerz reaktywny

Wbudowane w zewnętrzną powierzchnię płyt pancerza zasadniczego elementy pancerza reaktywnego II generacji oraz zewnętrzne kasety reaktywne w znaczący sposób poprawiają poziom ochrony wnętrza czołgu. Taki pancerz pokrywa ponad 50% zewnętrznych powierzchni przedniej części kadłuba i wieży, burt i stropu czołgu. Zastosowanie osłon reaktywnych pozwala zwiększyć odporność na przebicie przez pociski kumulacyjne o 50-60% oraz o 20% na penetrację przez przeciwpancerne pociski podkalibrowe.

Zastosowany na T-90 pancerz dodatkowy ma znacznie poprawione charakterystyki w porównaniu z pancerzem I generacji z lat 80. Nie detonuje przy ostrzale pociskami kalibru do 30 mm, nie występuje także zjawisko "łańcuchowej detonacji" kilku-kilkunastu kaset przy detonacji pojedynczej, pancerz nie wybucha także przy kontakcie z płonącym napalmem i innymi Środkami zapalającymi. Skuteczność pancerza dodatkowego jest gwarantowana w zakresie temperatur +50-50°C, a gwarantowany okres eksploatacji wynosi minimum 10 lat. Elementy pancerza dodatkowego mogą być wymienione siłami załogi czołgu, a czas montażu wszystkich jego elementów (montaż przygotowanych wcześniej sekcji) zajmuje 3-ososbowej załodze 3,5 h.

Elektrooptyczny kompleks przeciwdziałania TSzU-1 Sztora-1

Zastosowany w czołgu T-90 elektrooptyczny kompleks zakłócający Sztora-1 ma za zadanie zwiększenie stopnia ochrony czołgu przed współczesnymi Środkami przeciwpancernymi: przeciwpancernymi pociskami kierowanymi oraz systemami przeciwpancernymi wykorzystującymi laserowy pomiar odległości oraz laserowe metody naprowadzania.

W skład kompleksu wchodzą: elektrooptyczna stacja zakłócająca, system stawiania zasłon aerozolowych i dymnych oraz układ sterowania kompleksem. Zadaniem stacji elektrooptycznej jest ochrona czołgu przed ppk z półautomatycznymi systemami naprowadzania np. TOW, HOT, Milan, Dragon. Przy jednoczesnym znajdowaniu się w polu obserwacji koordynatora systemu naprowadzania ppk trasera ppk i oświetlacza systemu zakłócającego, koordynator przekazuje do pocisku komendy kierowania, nie odpowiadające rzeczywistemu odchyleniu pocisku od linii celowania, co pociąga za sobą chybienie celu.

W skład stacji elektrooptycznej wchodzą dwa oświetlacze OTSzU-1-7, dwa modulatory oraz pulpit sterowania.

System stawiania zasłon aerozolowych i dymnych ma za zadanie zakłócanie ppk dysponujących laserowym, półaktywnym układem samonaprowadzania, działającym na zasadzie odbicia od celu promienia lasera (np. Hellfire, Maverick), a także ppk i korygowanych pocisków artyleryjskich (np. typu Copperhead), które wykorzystują laserowe podświetlacze i dalmierze. Inne zadanie systemu to maskowanie położenia czołgu poprzez zasłonę dymną lub aerozolową.

System zapewnia świetlną indykację kierunku i dźwiękową sygnalizację opromieniowania czołgu środkami laserowymi; automatyczne odpalenie granatów aerozolowych, tworzących po wybuchu obłok osłabiający i częściowo odbijający promień lasera, co powoduje zmylenie głowicy samonaprowadzania lub znaczne utrudnienie działania operatorów systemów artyleryjskich; odpalenie granatów w trybie ręcznym (awaryjnym); samokontrolę systemu. Z systemem stawiania zasłon współpracują dwa czujniki precyzyjnego określania kierunku oprominiowania i dwa zgrubnego; system sterowania, w skład którego wchodzi blok sterowania i pulpit; system odpalania granatów dymnych z pulpitem sterowania i 12 wyrzutniami.

Zasięg zasłony aerozolowej przy Użyciu granatów 3D17 wynosi 50-80 m, zaś dym po odpaleniu pojedynczego granatu tworzyw 3 sekundy po odpaleniu obłok o wysokości 15 metrów i szerokości 10.

Osprzęt przeciwpożarowy

Czołg T-90dysponuje automatycznym systemem przeciwpożarowym dwukrotnego działania. Dla gaszenia ognisk pożaru wykorzystywane są cztery zbiorniki z mieszanką "halon 114W2" i " 13W1". 10 optycznych i 5 termicznych czujników (w przedziale napędowo-transmisyjnym) oraz szybko działający system gaśniczy zapewniają wykrycie pożaru i użycie 90% środków gaśniczych w czasie nie więcej niż 150 milisekund od wybuchu pożaru. System przeciwpożarowy może działać w trybie automatycznym lub ręcznym - wtedy uruchamia się go przyciskiem na pulpicie dowódcy lub mechanika-kierowcy. W wozie przewożone są poza tym dwie gaśnice proszkowe.

Ochrona przeciwminowa

Specjalne rozwiązania konstrukcyjne minimalizują zagrożenie kontuzji załogi przy najechaniu przez czołg na minę przeciwpancerną. Należy wymienić wśród nich zwiększoną sztywność dna, montaż podpór w przedziale kierowania oraz mocowanie siedziska kierowcy do stropu kadłuba.

Do przekraczania zapór minowych czołg może wykorzystywać trały wykopowe KMT-6M2 lubKMT-8, a także trały naciskowo-wykopowe KMT-7, zaczepy dla nich znajdują się na przedniej-górnej i przedniej-dolnej płytach kadłuba. Trały mechaniczne mogą być łączone w zestaw z trałem elektromagnetycznym, powodującym przedwczesny wybuch min z zapalnikami radiowymi i magnetycznymi.

System ochrony przed bronią masowego rażenia

System kolektywnej ochrony ZEC13-1 chroni załogę oraz wewnętrzne wyposażenie od skutków użycia BMR poprzez hermetyzację wnętrza i wytworzenie nadciśnienia oczyszczonego przez urządzenie filtrowentylacyjne powietrza. Rolę czujnika systemu pełni przyrząd rozpoznania chemicznego i radiacyjnego GO-27. System może pracowaĆ w trybie automatycznym lub ręcznym.

Mobilność

Zespół napędowy

Napęd czołgu stanowi 4-suwowy, 12-cylindrowy, widlasty, szybkoobrotowy silnik wysokoprężnym W-84MS z bezpośrednim wtryskiem paliwa i doładowaniem (sprężarka ma napęd mechaniczny), chłodzony cieczą. Moc maksymalna silnika wynosi 618 kW/840 KM przy 2000 obr./min. i przy pracy na paliwie dieslowskim. Silnik stanowi rozwinięcie silnika W-46 i jest także wykorzystywany w ostatnich wersjach czołgu T-72 (T-72B/BM/S).

Zasilanie silnika odbywa się, poprzez wielosekcyjną pompę paliwową i przewody wysokiego ciśnienia, ze zbiorników o łącznej pojemności ok.1600 I (wliczając dwie beczki mocowane na zewnątrz wozu). Pojemność wewnętrznych zbiorników wynosi 705 litrów.

W układzie doprowadzania powietrza zastosowano kombinowany, dwustopniowy filtr. W pierwszym stopniu zastosowano oczyszczanie inercyjne, w drugim filtry mokre z trzema kasetami, z których dwie zawierają włókno nasączone olejem. Zgromadzony pył jest usuwany eżekcyjnie. Skuteczność filtrów wynosi 98%.

Stabilną pracę silnika w dowolnych warunkach zapewnia układ chłodzenia typu zamkniętego z wymuszoną cyrkulacją cieczy chłodzącej. Chłodzenie cieczy w wymienniku ciepła zapewnia wentylator. Pojemność instalacji wynosi 90 litrów.

Silnik dysponuje układem podgrzewania ułatwiającym rozruch w warunkach zimowych. Podgrzewa on ciecz chłodzącą i olej w układach chłodzenia i smarowania. Krążąca w silniku ciecz chłodząca podgrzewa zarazem sam silnik.

Rozruch silnika zapewnia rozrusznik pneumatyczny. Można także zapuszczać silnik za pomocą rozrusznika-generatora SG18-1 S lub metodą kombinowaną - pneumatycznie i rozrusznikiem-generatorem.

W celu przeciwdziałania awariom silnik wyposażono w system awaryjnej sygnalizacji, blokadę rozruchu ze względu na małe ciśnienie oleju i jego zbyt niską temperaturę; blokadę rozruchu podgrzewacza przy braku w układzie cieczy chłodzącej i układ automatycznego wyłączania podgrzewacza po przekroczeniu zadanej temperatury lub utracie cieczy chłodzącej.

Na ostatnich seriach T-90 montowany jest mocniejszy silnik W-92S2 z turbosprężarką, wywodzący się również z silnika W-84. Jego moc maksymalna wynosi 736 kW/1000 KM przy 2000 obr./min. i maksymalnym momencie obrotowym 4046 Nm. Średnie zużycie paliwa wynosi 170 g/KM/h. Wymiary to 1458x895x960 mm (dł. x szer. x wys.), masa wynosi 1020 kg. Próby na czołgu przeszedł także silnik W-99 o mocy 882 kW/1200 KM i zużyciu paliwa 156 g/KM/h.

Układ przeniesienia napędu

Czołg wyposażony jest w mechaniczną transmisję z przekładnią pośrednią, dwoma skrzyniami biegów z mechanizmami skrętu i współosiowymi przekładniami bocznymi. Skrzynia biegów jest planetarna z hydraulicznym wspomaganiem, ma ona siedem biegów do przodu i jeden do tyłu. Skręt czołgu realizowany jest poprzez załączenie niższego biegu na skrzyni biegów ze strony wewnętrznej gąsienicy. Minimalny promień skrętu wynosi 2,79 m. Sterowanie skrzyniami biegów jest hydrauliczne. Sterowanie hamulcami jest mechaniczne. Całkowita masa transmisji wynosi 1870 kg.

Zasadniczo układ napędowy i przeniesienia napędu nie różni się od zastosowanego w czołgach rodzinyT-72.

Układ jezdny

Pierwsze czołgi T-90 miały układ jezdny w pełni zapożyczony z wozów T-72B. Na najnowszych seriach układ jezdny zmodyfikowano poprzez zastosowanie gąsienic drobnoogniwowych z równoległym gumowo-metalowym sworzniem, które mogą zostać zaopatrzone także w gumowe nakładki.

Zawieszenie jest indywidualne, na wałkach skrętnych. 1,2 i 6 koło jezdne mają amortyzatory hydrauliczne. Dynamiczne ugięcie wahacza wynosi 320 mm. Całkowita masa układu jezdnego wynosi 8570 kg.

Środki łączności i dowodzenia

W skład systemu łączności radiowej czołgu T-90 wchodzi radiostacja UKF R-16350U oraz odbiornik R-163UP. Łączność jest realizowana w trybie dwuczęstotliwościowego simpleksu tj. jednocześnie działają dwa niezależne kanały łączności. W takim trybie radiostacja nadaje, a odbiornik odbiera komunikaty na innych częstotliwościach. Strojenie urządzeń jest bardzo proste, a wszystkie czynności zostały zautomatyzowane.

Radiostacja UKF R-163-50U jest simpleksową radiostacją z modulacją częstotliwości, charakteryzująca się zasięgiem nie mniej niż 20 km przy współpracy z anteną 2-metrową (średni teren, brak zakłóceń, wyłączony układ filtrujący szumy). Radiostacja ma 10 wcześniej zaprogramowanych kanałów wybieranych przyciskami.

Odbiornik UKF R-163UP zapewnia odbiór informacji fonicznych z odległości nie mniej niż 20 km. Także to urządzenie dysponuje 10 kanałami pracy.

Zakres częstotliwości wynosi dla obu urządzeń od 30,025 do 79,975 M H z z krokiem 1 kHz (49950 częstotliwości roboczych). Średni czas bezawaryjnej pracy wynosi 3200 godzin. Czas nieprzerwanej pracy jest nieograniczony, także przy nadawaniu.

Łączność wewnętrzną oraz z desantem na pancerzu zapewnia czołgowy telefon wewnętrzny R-174.

W najbliższej przyszłości planuje się wyposażenie wszystkich czołgów w aparaturę topodowiązania i nawigacji Gamma-2, zbudowaną na bazie żyroskopu laserowego. Aparatura będzie sprzężona z odbiornikiem satelitarnego systemu nawigacji GLONASS i/lub NAVSTAR.

Systemy pomocnicze i wyposażenie

Instalacja elektryczna

Czołg jest wyposażony w instalację elektryczną prądu stałego, za wyjątkiem obwodów awaryjnych, jednoprzewodową, o napięciu 22-29 V (w układzie rozruchu 48 V). Źródłami prądu są cztery akumulatory ołowiowo-kwasowe o pojemności 280-340 Ah (w zależności od typu) i rozrusznik-generator SG-18-1 S o mocy 18 kW.

Układ pokonywania przeszkód wodnych po dnie

Układ zapewnia hermetyzację kadłuba i wieży przy instalacji wyposażenia specjalnego, jazdę na pierwszym biegu według żyrokompasu lub namiaru radiowego po dnie przeszkód o szerokości do 1000 m i głębokości do 5 metrów. Pompy pozwalają na usuwanie 100 l wody na minutę z wnętrza czołgu przy ciśnieniu zewnętrznym 0,4 kG/cm2. Czas montażu i demontaŻu rury wydechowej i napowietrzającej wynosi 15 minut. Nie jest wymagane żadne przygotowanie do prowadzenia ognia bezpoŚrednio po pokonaniu przeszkody.

Wyposażenie saperskie

Czołg dysponuje, podobnie jak wszystkie sowieckie czołgi wyprodukowane od początku lat 70., wbudowanym lemieszem do samookopywania o szerokości 2148 mm. W niezamarzniętym gruncie można za jego pomocą wykopać ukrycie dla czołgu w ciągu 20-30 minut.

Do poważniejszych prac inżynieryjnych czołg może być zaopatrzony w czołgowy buldożer-pług śnieżnyTBS-86.

System klimatyzacji

Jako pierwszy czołg rosyjski T-90 otrzymał układ klimatyzacji SKS-3 obejmujący przedziały załogi, który umożliwia efektywną jej pracę w warunkach tropikalnych. System zapewnia schładzanie, wentylację i częściowe osuszanie powietrza i jego dostarczanie do pomieszczeń załogowych. Wydajność wynosi nie mniej niż 2900 W przy temperaturze powietrza na zewnątrz +50°C i wilgotności 45%.

Własności eksploatacyjne

W celu zapewnienia stałego stopnia gotowości bojowej czołgu niezbędne jest realizowanie jego obsług technicznych i remontów. W przypadku T-90 przewidziano następujące ich rodzaje: obchód kontrolny - realizowany przez załogę przy wyjeździe z parku, przed marszem w terenie i przed strzelaniem (czas do 15 minut); obsługa techniczna nr 1 - po przebiegu 2500-2700 km, a także przed składowaniem lub przed przeniesieniem na sezonowy tryb eksploatacji (czas do 12 godzin); obsługa techniczna nr 2 - po przebiegu 5000-5200 km, a także przed długotrwałym składowaniem (czas do 30 godzin). W przypadku T-72 OT nr1 i OT nr 2 przeprowadza się odpowiednio po 1600-1800 km i 3300-3500 km.

Remont bieżący czołgu przeprowadza się w miarę potrzeby, a średni czas przywrócenia funkcjonowania przy takim remoncie wynosi 2 godziny. Remont kapitalny przeprowadza się po 11 000 km przebiegu. Gąsienice i wieńce kół napinających mają resurs nie mniej niż 6000 km.

Czas osiągnięcia gotowości alarmowej wynosi 12 minut (temperatura ponad +5°C). Do osiągnięcia gotowości bojowej w rejonie koncentracji załoga potrzebuje około 30 kolejnych minut.

Kalendarzowy resurs czołgu wynosi 151at.

Przetłumaczył Andrzej Kiński

Historia powstania i wersje rozwojowe

Ad vocem